Lubię jesienną porą zajrzeć do piwnicy i zdziwić się ile dobroci w niej zamieszkało. Bo są tam soki, dżemy, powidło, ale też trochę "wytrawnych" zapasów tam mieszka.
Ogórki kiszone idą w domu w sporych ilościach.
A czy wiecie, że kiszone ogórki i kiszona kapusta to najlepszy probiotyk? Zawierają kwas mlekowy, który oczyszcza organizm i wzmacnia odporność? Codziennie powinniśmy zjeść porcję domowej kiszonki. To także zastrzyk witamin, przede wszystkim z grupy B i C.
W tym roku też nieco przerobiłam, bo i na przegryzkę smaczne i do zupy ogórkowej, i do sałatek, zawsze się przydadzą, a te ze sklepu, jak dla mnie, najczęściej są przesolone i czasem smak ich pozostawia wiele do życzenia.
W tym roku to już chyba za późno, ale przepis może się przydać w przyszłym roku.
Żeby zrobić dobre kiszone ogórki, potrzebujemy:
ogórki - jak najświeższe, raczej małe (w dużych robią się niefajne dziury) ,
koper - same koszyczki, czy jak je inni nazywają - główki,
czosnek,
korzeń chrzanu,
sól i woda.
Jak ja robię ogórki? Jak zwykle "na oko". Jedyną rzeczą, jakiej ściśle pilnuję, jest wodna zalewa - na 1 litr wody, daję 3 dag soli. Ogórki są słone, ale nie przesolone.
Poza tym do słoika takiego 0,9 litra daję - na dno koszyczek kopru, przekrojony ząbek czosnku i ze trzy kawałeczki chrzanu (kroję chrzan na słupki długości 2 cm, grubości mniej niż pół centymetra). Na to układam warstwę ogórków i przekładam takim samym zestawem przypraw. Znowu dokładam ogórków, tyle, żeby po zalaniu, woda mogła je przykryć i przykrywam znowu zestawem chrzanu, czosnku i kopru.
Jak ktoś sobie życzy, może dodać po liściu dębu, czy wiśni, albo winogrona. Ja najbardziej lubię, tę podstawową wersję.

Zalewam ogórki do pełna zagotowaną z solą wodą i zakręcam. Wstawiam słoiki do miski, lub garnka, na kilka dni i trzymam je w kuchni, aż przestaną kipieć. Jeśli trzeba, to uzupełniam wodę przed wyniesieniem ogórków do piwnicy. Ale najczęściej nie trzeba tego robić. Ogórki ze trzy, cztery dni "pogadają" i uspokajają się. Dokisną już spokojnie w piwnicy.
Wiele osób się zastanawia, czy zalewać ogórki wodą gorącą, czy zimną. Ja zalewam letnią. Ale wiem, że jak komuś zależy na szybkim zakiśnięciu, to zalewa gorącą, a zalane zimną wodą, muszą ze dwa dni dłużej postać, żeby wystartować z kiszeniem.

Co roku przerabiam również spore ilości pomidorów, żeby nie kupować gotowego przecieru. Od paru lat, zastanawiam się, czy do tych "gotowców" niektórzy producenci, nie zapomnieli w czasie produkcji dodać pomidorów. Dlatego robię swój przecier pomidorowy - prosto, łatwo i przyjemnie.
Pomidory, przecięte na pół i z wykrojonymi ogonkami, nastawiam do gotowania. Gotuję kilka godzin. W zależności od upodobania można sobie zrobić przecier gęsty, mocno odparowany, albo krócej gotowany, w większych słoikach, niemalże sok pomidorowy. Ja staram się odparować około połowy objętości pomidorów.
Mój przecier pomidorowy powinien nazywać się mikser pomidorowy, bo pomidory miksuję, po czym zagotowuję porządnie jeszcze po zmiksowaniu i pakuję w słoiki.
Nie dodaję nic, nawet soli i trzymają się bardzo dobrze.
Pasteryzuję słoiki 20 minut i do piwnicy.
Zupa jest niemal identyczna, jak ze świeżych pomidorów i o to chodzi.

Oprócz tego, pół zamrażary zapakowałam owocami, siekanym koperkiem
i natką pietruszki.
Zamrażam w pojemniczkach i mam zapas na całą zimę.
W tym roku jeszcze ususzę natkę pietruszki. Spróbuję, jak się sprawdzi.
Kapustę kiszę na bieżąco w małych ilościach. W tym roku jeszcze jej nie robiłam, ale już niedługo będę robić, więc do tego tematu jeszcze wrócę.
Wiem, że trzeba poświęcić trochę czasu, na przetwory, ale mobilizuje mnie, poza ich smakiem, wiedza, że wiem, co jem.

Wstaje pogodny, ciepły, spokojny dzień.
Zapowiada się, że będzie to, jak rzadko kiedy, leniwa niedziela.
Mogę posiedzieć na wybiegu i pogadać z kurami. Choć przy jedzeniu nie są zbyt rozmowne

A czas idzie przez świat i codziennie wszystkim dopisuje dodatkowe dni.
Gospocha to już prawie emerytka (5 lat).

Dopiero były kurczątkami, a teraz nie ma różnicy - seniorka Kurcia (ponad 5 lat) z młódką araukaną, Motylkiem (6 miesięcy), wyglądają na rówieśniczki.

Niektóre jeszcze można odróżnić po "młodym wyglądzie", ale za parę dni wtopią się całkiem w towarzystwo. Są już duże, jak dorosłe kury.

I każda ma swój charakterek.
Jasnota to bardzo miła i grzeczna kurka.

A to jest Sroka, najbardziej wścibskie stworzenie, jakie mam. Wszystko musi sprawdzić, rano wskakuje na bramkę, żeby mieć bliżej na moje ramię, a zaraz potem nurkuje do wiaderka z jedzeniem. Zanim inne dostaną, toto już zwiewa z jakimś przysmakiem w dziobie.

Brakle już najadły się i przycupnęły na sjestę. Dziwi mnie, że potrafią tak trzymać się razem "w rasie", bo przecież wychowywały się w sporym, mieszanym stadku. Teraz jednak najchętniej trzymają się we dwoje. Urzekły mnie tymi swoimi czarnymi oczkami. Błyszczą, jak onyksowe koraliki.
Złoty będzie bardzo eleganckim kogutem.

Maransowi też niczego nie brakuje. Straszny kobieciarz z niego, chyba tę pannę plymuthrock chce poderwać.:)

Motylek - delikatny, cichy, jak mgiełka. Nie lubi być widoczny i chętnie przechadza się samotnie.

No, tej Białej Damie, to zdjęcie można zrobić tylko przy jedzeniu. Cała ta leghornowa rodzinka ma ADHD, płochliwe okrutnie.

Zresztą Pomyłka też zaraz zmyka. Dlaczego Pomyłka? Bo była kupiona jako kurczątko innej rasy. Ale to w sumie dobrze, będziemy mieli okazję sprawdzić, jakimi kurkami są włoszki.

Szef jak zwykle czujny na stanowisku. W ogonie zostało mu jedno sterczące dumnie długie pióro, ale on zachowuje się tak, jakby nie zauważał, że się pierzy. Pewnie myśli, że jego dziewczyny tego nie zauważą :)

No, to jeszcze pozbieramy spadłe w nocy jabłka, Biała Buzia mi pomoże :)

Teraz, najedzone, mogą spokojnie przejść się dalej i poszukać robaczków gdzieś pod krzakami.

Przyniosłam moje "maleństwa" do domu i myślałam, co by tu z nich zrobić, żeby nie było, że tylko zupa, zupa i dżem.
Wpadłam na pomysł, żeby zmiksowaną dynię zamrozić, a trochę dodać do dawno nie smażonych racuchów.
No, powiem Wam, że takich pomysłów, to chciałabym mieć więcej, takich racuchów to ja jeszcze nie jadłam .
Oczywiście takich smacznych. Mocno się zdziwiłam, jak bardzo dynia podniosła ich smak, choć smak samej dyni jest niewyczuwalny.
W porównaniu z "pustymi",  są zdecydowanie delikatniejsze, nie boję się tego powiedzieć - bardziej wykwintne. No a smak, rewelacja!
A oto, co nam trzeba do zrobienia racuchów z dynią:
1 szklanka mleka,
4 dag drożdży,
4 łyżeczki cukru,
5 jajek,
50 dag mąki,
20 dag dyni (już po obraniu),
Do miski wlewamy mleko, dodajemy drożdże i cukier - dokładnie mieszamy, aż się drożdże rozpuszczą. Dodajemy jajka, mieszamy dalej i mieszając stopniowo dosypujemy mąkę, aż ciasto będzie gładkie..
Według tego przepisu już możemy smażyć zwykłe racuchy, "puste", lub możemy dodać do nich 4 duże, starte na jarzynowej tarce jabłka, najlepiej renety. Ja dziś podmieniłam jabłka na dynię, co zdecydowanie wyszło im na dobre.
Dodajemy zmiksowaną lub startą na tarce jarzynowej dynię.
Dokładnie mieszamy.
Na rozgrzaną patelnię wykładamy łyżką placuszki.
Smażymy na złotobrązowy kolor z obu stron.
Z tej proporcji wyszedł mi czubaty talerz racuchów.
Można je podać, klasycznie,  z cukrem pudrem.
Ale nie tylko ja miałam dziś świetny pomysł. S. zamiast cukru pudru, przytaszczył sok malinowy i polał nim racuchy. Są jeszcze lepsze! Nawiasem mówiąc, mój sok malinowy ma tyle pektyn, że wygląda prawie jak galaretka.
Mmm... rarytasik, dla każdego łasucha i małego, i dużego :)

Kwiaty czarnego bzu zawierają mnóstwo składników, dzięki którym zwiększymy odporność, wyleczymy przeziębienie, przy okazji chorobę wypocimy i obniżymy sobie gorączkę.
Jeszcze cenniejsze i bogatsze w zdrowotne właściwości są owoce czarnego bzu.
Już Hipokrates korzystał z jego cudownych właściwości i bardzo go cenił, a w wielu krajach europy nazywany był "apteczką Pana Boga".
Najpierw muszę przestrzec wszystkich, przed chęcią zjadania tych błyszczących czarnych kuleczek, a już tym bardziej niedojrzałych, czyli zielonych i czerwonych. Mają niestety trujące składniki, które mogą spowodować bóle głowy, nudności, spadek ciśnienia, a w skrajnych przypadkach nawet wymioty, czy zasłabnięcia. Na szczęście w procesie suszenia i po obróbce termicznej, składniki szkodliwe rozkładają się i przetwory, czy herbatka z suszonych owoców jest jak najbardziej zdrowa i nieszkodliwa.
A co do cudownych właściwości owoców - poza tym, co mają kwiaty, posiadają witaminy, szczególnie dużo C, która niestety w czasie gotowania ulegnie znacznej redukcji, witamin z grupy B i prowitaminy A, rutynę, która uszczelnia naczynia krwionośne(przeziębienia, żylaki), sole mineralne wapnia, potasu, sodu, glinu i żelaza. Działają moczopędnie, lekko przeczyszczają, mają właściwości przeciwbólowe,czyszczą krew, odtruwają i pomagają usuwać z organizmu szkodliwe produkty przemiany materii, łagodzą w choroby reumatyczne, skórne, są też stosowane w stanach zapalnych żołądka i jelit i w nerwobólach, przy problemach z nerkami i przy obrzękach.
Kto dba o cerę, może ją przemywać naparem z kwiatu lub liści czarnego bzu. Oczyszcza skórę, łagodzi podrażnienia.
I mimo, że robiono z jego drewna różne przedmioty - trumny, czy piszczałki, nie wolno z niego było robić kołysek dla dzieci, bo demony władające bzem, mogły im zrobić krzywdę.

Sok z owoców czarnego bzu jest prosty w wykonaniu, natomiast trzeba mieć trochę czasu, żeby go ugotować:
1 kg owoców czarnego bzu,
4 szklanki wody,
4 szklanki cukru.
Owoce obieramy z baldachów. Najwygodniej robi się to jedną ręką trzymając za ogonek baldaszka, a drugą ręką, widelcem, ściąga się z baldaszka owoce.
Myjemy , wsypujemy do garnka i zalewamy wodą.
Gotujemy 2 godziny. W trakcie gotowania możemy poczuć, jak stopniowo zmienia się zapach gotowanego syropu. Odcedzamy sok, dodajemy do niego cukier i gotujemy jeszcze przez godzinę.
Zlewamy gorący do słoików, zakręcamy i pasteryzujemy 15 minut.
Wpadłam na pomysł, żeby na słoikom, które wynoszę do piwnicy, po wystygnięciu, zakładać foliowe czapeczki z woreczków śniadaniowych. Gdyby zimową porą, jacyś wścibscy goście typu myszka, chcieli odwiedzić piwnicę, to przynajmniej nie będą mi pokrywek brudzić.

Jeszcze się kalendarzowe lato nie skończyło, ale przyroda mówi co innego. Po długich, wyczerpujących upałach, gwałtownie wcisnęło się do ogrodu zimno i gdzieś pomiędzy zielenią, coś pomału zmienia kolor, żółknie.
Nadchodzi czas, kiedy atmosferę domu ocieplać będzie ciepło kaflowego pieca i zapachy pieczonych częściej bułek.
Jesień nadchodzi. Powoli sprząta pola.
Jeszcze róża chce żyć pełnią lata.
Jeszcze rudbekia, małe, wesołe słoneczko, próbuje rozświetlić ponure dni.
A to przecież jeszcze lato...
Jeszcze leszczyna nie chce oddać swoich owoców.
Noc, przyjaciółka zimy, sprytnie, po troszku, podkrada jasne godziny.
Na werandzie wiatr czyta zapomnianą  książkę...

W ziołowej spiżarni zrobiło się ciasno. Trochę się tego nazbierało. No, tak, lata się po polach, zbiera tak "przy okazji", to się i nazbiera.
Ale nie marudzę, wszystko się przyda, wszystko się zużyje. Większą część kury zjedzą. Całą zimę dostają do swojego codziennego jedzenia dodatek ziołowy w postaci kubka rozdrobnionych, zmieszanych ziół. Tak naprawdę, to głównie dla kur je zbieram, a czasem my coś uszczkniemy dla siebie :)
Poza ziołami, o których pisałam wcześniej, ususzone i schowane w worach, mieszkają:
Wrotycz pospolity (Tanacetum vulgare L.) -
ziele ciekawe. Przez niektórych uważane za trujące, ale przy stosowaniu dawki 200-220 ml naparu i odwaru 4 razy dziennie (3 łyżki suszonego ziela na 2 szklanki wrzącej wody), nie zaobserwowano zatruć.
Ja najwięcej używam go w kurniku cały rok w formie świeżej i suszony (profilaktyka przeciw insektom), a ostatnio suszony, do dymu w podkurzaczu (również przeciw pszczelim pasożytom).
Dla ludzi, w formie naparu - niszczy i hamuje rozwój bakterii, grzybów, wirusów, pierwotniaków i roztoczy, .zawiera sporo substancji przeciwzapalnych, odkażających i przeciwalergicznych, uspokajających, przeciwdepresyjnych, rozkurczowych, żółciopędnych, regulujących przemianę materii i odtruwających. Wrotycz niszczy wiele pasożytów: obleńców, płazińców i owadów..
Na skórę -  wspomaga leczenie łuszczycy, reumatyzmu, tocznia. Ocet wrotyczowy zwalcza wszawicę.
I nie są to wszystkie jego zalety.
Osobiście - jego zapach mnie urzeka.
Zbierałam z pomocnikiem
I efekt jest


Piołun  (Bylica piołun - Artemisia absinthium L.) -
też w kurniku niezastąpiony w profilaktyce przeciw pasożytniczej.
Po ludzku - pobudza apetyt, łagodzi dolegliwości żołądkowo - jelitowe.
Rzepik pospolity (Agrimonia eupatoria) - 
reguluje przemianę materii, działa przeciwzapalnie, ściągająco, wspomaga leczenie cukrzycy. Zewnętrznie - z własnego doświadczenia - przyspiesza gojenie się ran, nawet tych trudno gojących się.
Babka zwyczajna (Plantago major L.) -
stosowana w leczeniu trudno gojących się ran oraz odparzeń, oczyszcza organizm z toksyn, łagodzi kaszel, działa ściągająco.
Babka lancetowata (Plantago lanceolata L.) - 
działa przeciwzapalnie na śluzówkę jamy ustnej i gardła oraz przewodu pokarmowego, wzmaga krzepliwość krwi i uszczelnia naczynia krwionośne. Przyspiesza gojenie ran i podrażnień skóry, łagodzi kaszel, ma działanie wykrztuśnie, pomaga w leczeniu schorzeń górnych dróg  oddechowych, wrzodów żołądka i dwunastnicy i przy słabej biegunce.
Krwawnik pospolity (Achillea millefolium L.) -
działa przeciwbakteryjnie, żółciotwórczo, przeciwzapalnie, przeciwkrwotocznie, bakteriostatycznie, pomaga przy braku apetytu, wzdęciach, niestrawności, a zewnętrznie w stanach zapalnych skóry i błon śluzowych oraz jako środek przyspieszający gojenie się ran.
Pokrzywa zwyczajna (Urtica dioica L.) -
jedno z najcenniejszych polskich ziół i chyba najbardziej znane, raczej unikamy bezpośredniego kontaktu z tą "parzącą" roślinką.
W kurniku niezastąpiona w zimie, jako źródło witamin i mikroelementów, oraz białka. Suszę ją dla kur w ogromnej ilości.
Dla nas, ludzi - sok, podobnie jak napar ze świeżej i suszonej pokrzywy, działają bakteriobójczo, ułatwiają gojenie ran, wcierane w skórę likwidują łupież i wzmacniają włosy. Jako herbatka do picia - wspomaga leczenie reumatyzmu, anemii, oczyszcza krew i wzmacnia wątrobę.
Skrzyp polny (Eqisetum arvense)-

mini choineczka - ma właściwości przeciwzapalne, antybakteryjne, wpływa na wzmocnienie układu odpornościowego organizmu, poprawia stan włosów i paznokci, uzupełnia niedobór mikroelementów.
Napar z niego (w formie oprysku) i gnojówka (do podlewania) zapobiega i zwalcza zarazę na pomidorach - sprawdzone, potwierdzone.
Nagietek lekarski (Calendula officinalis L.) -
do celów leczniczych i w kosmetyce używa się właściwie samych kwiatków nagietka - mają właściwości przeciwzapalne i przeciwgrzybicze, przyspieszają gojenie się ran. Ja daję kurom jego zdrowe płatki, oprócz profilaktyki, poprawiają nieco kolor bladych, zimowych żółtek jajecznych.
Zioła przyprawowe, mają za zadanie  poprawienie smaku i aromatu potrawy, i niemal wszystkie, mają uczynić potrawę "lżejszą", czyli łatwiej strawną.
Też ich troszkę zebrałam.
Lubczyk ogrodowy (Levisticum officinale) - 
Można na nim robić nalewkę o nazwie kordiał - gdzieś w literaturze polskiej spotkałam tę nazwę.
Dla zdrowotności - powinny go używać osoby ze schorzeniami dróg moczowych i nerek, działa też wykrztuśnie i poprawia trawienie.
W tradycji ludowej był podstawowym składnikiem wywarów miłosnych, był wplatany w wianki ślubne panien młodych, aby przynosić im szczęście małżeńskie i zapewnić wierność małżonków.
Cząber ogrodowy (Satureja hortensis L.) -
przyjemnie, intensywnie pachnie. Sprawdza się w zapiekankach, w daniach z fasolą i mięsem. Wchodzi w skład wielu mieszanek ziołowych. Trzeba ostrożnie go stosować, ze względu na intensywność zapachu i smaku.
Tymianek pospolity (Thymus vulgaris L.) -
jak go ktoś polubi, to przyprawić nim można niemal wszystko, od mięs, przez warzywa i owoce, do potraw słodkich.
Często dodaję go do herbat ziołowych, zwłaszcza wskazany przy przeziębieniach i kaszlu.
Oregano (Lebiodka pospolita - Origanum vulgare) - 

najczęściej używany jest do przyprawiania pizzy i kebabu, ale nadaje się do różnych sosów i mięs.
Majeranek ogrodowy (Lebiodka majeranek - Origanum majorana L.) -
chyba moja ulubiona przyprawa, odkąd sama go uprawiam. Ma działanie przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze, przeciwbólowe i moczopędne, zwalcza niestrawność, wzdęcia i biegunki, łagodzi bóle głowy, podobno zatokowe też. Idealna przyprawa do dań z fasoli, mięs, do żurku, flaków itp.
Ech, ten zapach.
Mięta meksykańska (Mexican mint - kłosowiec - Agastache foeniculum) -
jest nowością w moim ogrodzie i rozrasta się. Ma łączyć w sobie zapachy mięty, tymianku, oregano i szałwii i faktycznie, ma taki dyskretnie "wieloziołowy" zapach, silnie zdominowany miętą.
Stosuje się ja leczniczo przy przeziębieniach, w zapaleniu oskrzeli, do inhalacji, w bezsenności i bólach głowy,
Mięta francuska (pod taką nazwą została mi ofiarowana sadzonka, a najpewniej Plectranthus amboinicus lub Plectranthus cremnus) - 
Spod zapachu mięty, wydobywa się nuta oregano i niektórzy nazywają ją "kubańskim oregano". Dodawałam ją tylko do jogurtowego dressingu, ma się nadawać do przyprawiania mięs. Miętowe mięso? Hmm... Dla odważnych, ale kiedyś spróbuję.
Nawet suszone "nerwy" tytoniu (żyłki z liści tytoniu) posiadam -
dla pszczół, na ładnie pachnący dym do podkurzacza.
Zmieszane z wrotyczem.
Faktycznie, dym z łętami tytoniowymi pięknie pachnie, dlaczego papierosowy dym tak cuchnie???
Coś wewnętrzne mi podpowiada, że pszczelarze nawaniają sobie dym dla własnej przyjemności. W końcu pszczołom dym raczej nie najprzyjemniej się kojarzy. Nie zauważyłam, żeby któraś po podkurzeniu przechadzała się po ramce i delektowała wonią dymu - przecież dym, to dla nich stres, kojarzy im się z pożarem lasu, z którego się pierwotnie wywodzą i wszystkie po odymieniu, napychają się nakropem z plastrów, żeby zapasy przed pożarem ratować.

A w szafie pachnie mi, też lekko jesiennie, pęczek suszonej lawendy (Lavandula L)  :)