Kwiaty czarnego bzu zawierają mnóstwo składników, dzięki którym zwiększymy odporność, wyleczymy przeziębienie, przy okazji chorobę wypocimy i obniżymy sobie gorączkę.
Jeszcze cenniejsze i bogatsze w zdrowotne właściwości są owoce czarnego bzu.
Już Hipokrates korzystał z jego cudownych właściwości i bardzo go cenił, a w wielu krajach europy nazywany był "apteczką Pana Boga".
Najpierw muszę przestrzec wszystkich, przed chęcią zjadania tych błyszczących czarnych kuleczek, a już tym bardziej niedojrzałych, czyli zielonych i czerwonych. Mają niestety trujące składniki, które mogą spowodować bóle głowy, nudności, spadek ciśnienia, a w skrajnych przypadkach nawet wymioty, czy zasłabnięcia. Na szczęście w procesie suszenia i po obróbce termicznej, składniki szkodliwe rozkładają się i przetwory, czy herbatka z suszonych owoców jest jak najbardziej zdrowa i nieszkodliwa.
A co do cudownych właściwości owoców - poza tym, co mają kwiaty, posiadają witaminy, szczególnie dużo C, która niestety w czasie gotowania ulegnie znacznej redukcji, witamin z grupy B i prowitaminy A, rutynę, która uszczelnia naczynia krwionośne(przeziębienia, żylaki), sole mineralne wapnia, potasu, sodu, glinu i żelaza. Działają moczopędnie, lekko przeczyszczają, mają właściwości przeciwbólowe,czyszczą krew, odtruwają i pomagają usuwać z organizmu szkodliwe produkty przemiany materii, łagodzą w choroby reumatyczne, skórne, są też stosowane w stanach zapalnych żołądka i jelit i w nerwobólach, przy problemach z nerkami i przy obrzękach.
Kto dba o cerę, może ją przemywać naparem z kwiatu lub liści czarnego bzu. Oczyszcza skórę, łagodzi podrażnienia.
I mimo, że robiono z jego drewna różne przedmioty - trumny, czy piszczałki, nie wolno z niego było robić kołysek dla dzieci, bo demony władające bzem, mogły im zrobić krzywdę.

Sok z owoców czarnego bzu jest prosty w wykonaniu, natomiast trzeba mieć trochę czasu, żeby go ugotować:
1 kg owoców czarnego bzu,
4 szklanki wody,
4 szklanki cukru.
Owoce obieramy z baldachów. Najwygodniej robi się to jedną ręką trzymając za ogonek baldaszka, a drugą ręką, widelcem, ściąga się z baldaszka owoce.
Myjemy , wsypujemy do garnka i zalewamy wodą.
Gotujemy 2 godziny. W trakcie gotowania możemy poczuć, jak stopniowo zmienia się zapach gotowanego syropu. Odcedzamy sok, dodajemy do niego cukier i gotujemy jeszcze przez godzinę.
Zlewamy gorący do słoików, zakręcamy i pasteryzujemy 15 minut.
Wpadłam na pomysł, żeby na słoikom, które wynoszę do piwnicy, po wystygnięciu, zakładać foliowe czapeczki z woreczków śniadaniowych. Gdyby zimową porą, jacyś wścibscy goście typu myszka, chcieli odwiedzić piwnicę, to przynajmniej nie będą mi pokrywek brudzić.

Jeszcze się kalendarzowe lato nie skończyło, ale przyroda mówi co innego. Po długich, wyczerpujących upałach, gwałtownie wcisnęło się do ogrodu zimno i gdzieś pomiędzy zielenią, coś pomału zmienia kolor, żółknie.
Nadchodzi czas, kiedy atmosferę domu ocieplać będzie ciepło kaflowego pieca i zapachy pieczonych częściej bułek.
Jesień nadchodzi. Powoli sprząta pola.
Jeszcze róża chce żyć pełnią lata.
Jeszcze rudbekia, małe, wesołe słoneczko, próbuje rozświetlić ponure dni.
A to przecież jeszcze lato...
Jeszcze leszczyna nie chce oddać swoich owoców.
Noc, przyjaciółka zimy, sprytnie, po troszku, podkrada jasne godziny.
Na werandzie wiatr czyta zapomnianą  książkę...

W ziołowej spiżarni zrobiło się ciasno. Trochę się tego nazbierało. No, tak, lata się po polach, zbiera tak "przy okazji", to się i nazbiera.
Ale nie marudzę, wszystko się przyda, wszystko się zużyje. Większą część kury zjedzą. Całą zimę dostają do swojego codziennego jedzenia dodatek ziołowy w postaci kubka rozdrobnionych, zmieszanych ziół. Tak naprawdę, to głównie dla kur je zbieram, a czasem my coś uszczkniemy dla siebie :)
Poza ziołami, o których pisałam wcześniej, ususzone i schowane w worach, mieszkają:
Wrotycz pospolity (Tanacetum vulgare L.) -
ziele ciekawe. Przez niektórych uważane za trujące, ale przy stosowaniu dawki 200-220 ml naparu i odwaru 4 razy dziennie (3 łyżki suszonego ziela na 2 szklanki wrzącej wody), nie zaobserwowano zatruć.
Ja najwięcej używam go w kurniku cały rok w formie świeżej i suszony (profilaktyka przeciw insektom), a ostatnio suszony, do dymu w podkurzaczu (również przeciw pszczelim pasożytom).
Dla ludzi, w formie naparu - niszczy i hamuje rozwój bakterii, grzybów, wirusów, pierwotniaków i roztoczy, .zawiera sporo substancji przeciwzapalnych, odkażających i przeciwalergicznych, uspokajających, przeciwdepresyjnych, rozkurczowych, żółciopędnych, regulujących przemianę materii i odtruwających. Wrotycz niszczy wiele pasożytów: obleńców, płazińców i owadów..
Na skórę -  wspomaga leczenie łuszczycy, reumatyzmu, tocznia. Ocet wrotyczowy zwalcza wszawicę.
I nie są to wszystkie jego zalety.
Osobiście - jego zapach mnie urzeka.
Zbierałam z pomocnikiem
I efekt jest


Piołun  (Bylica piołun - Artemisia absinthium L.) -
też w kurniku niezastąpiony w profilaktyce przeciw pasożytniczej.
Po ludzku - pobudza apetyt, łagodzi dolegliwości żołądkowo - jelitowe.
Rzepik pospolity (Agrimonia eupatoria) - 
reguluje przemianę materii, działa przeciwzapalnie, ściągająco, wspomaga leczenie cukrzycy. Zewnętrznie - z własnego doświadczenia - przyspiesza gojenie się ran, nawet tych trudno gojących się.
Babka zwyczajna (Plantago major L.) -
stosowana w leczeniu trudno gojących się ran oraz odparzeń, oczyszcza organizm z toksyn, łagodzi kaszel, działa ściągająco.
Babka lancetowata (Plantago lanceolata L.) - 
działa przeciwzapalnie na śluzówkę jamy ustnej i gardła oraz przewodu pokarmowego, wzmaga krzepliwość krwi i uszczelnia naczynia krwionośne. Przyspiesza gojenie ran i podrażnień skóry, łagodzi kaszel, ma działanie wykrztuśnie, pomaga w leczeniu schorzeń górnych dróg  oddechowych, wrzodów żołądka i dwunastnicy i przy słabej biegunce.
Krwawnik pospolity (Achillea millefolium L.) -
działa przeciwbakteryjnie, żółciotwórczo, przeciwzapalnie, przeciwkrwotocznie, bakteriostatycznie, pomaga przy braku apetytu, wzdęciach, niestrawności, a zewnętrznie w stanach zapalnych skóry i błon śluzowych oraz jako środek przyspieszający gojenie się ran.
Pokrzywa zwyczajna (Urtica dioica L.) -
jedno z najcenniejszych polskich ziół i chyba najbardziej znane, raczej unikamy bezpośredniego kontaktu z tą "parzącą" roślinką.
W kurniku niezastąpiona w zimie, jako źródło witamin i mikroelementów, oraz białka. Suszę ją dla kur w ogromnej ilości.
Dla nas, ludzi - sok, podobnie jak napar ze świeżej i suszonej pokrzywy, działają bakteriobójczo, ułatwiają gojenie ran, wcierane w skórę likwidują łupież i wzmacniają włosy. Jako herbatka do picia - wspomaga leczenie reumatyzmu, anemii, oczyszcza krew i wzmacnia wątrobę.
Skrzyp polny (Eqisetum arvense)-

mini choineczka - ma właściwości przeciwzapalne, antybakteryjne, wpływa na wzmocnienie układu odpornościowego organizmu, poprawia stan włosów i paznokci, uzupełnia niedobór mikroelementów.
Napar z niego (w formie oprysku) i gnojówka (do podlewania) zapobiega i zwalcza zarazę na pomidorach - sprawdzone, potwierdzone.
Nagietek lekarski (Calendula officinalis L.) -
do celów leczniczych i w kosmetyce używa się właściwie samych kwiatków nagietka - mają właściwości przeciwzapalne i przeciwgrzybicze, przyspieszają gojenie się ran. Ja daję kurom jego zdrowe płatki, oprócz profilaktyki, poprawiają nieco kolor bladych, zimowych żółtek jajecznych.
Zioła przyprawowe, mają za zadanie  poprawienie smaku i aromatu potrawy, i niemal wszystkie, mają uczynić potrawę "lżejszą", czyli łatwiej strawną.
Też ich troszkę zebrałam.
Lubczyk ogrodowy (Levisticum officinale) - 
Można na nim robić nalewkę o nazwie kordiał - gdzieś w literaturze polskiej spotkałam tę nazwę.
Dla zdrowotności - powinny go używać osoby ze schorzeniami dróg moczowych i nerek, działa też wykrztuśnie i poprawia trawienie.
W tradycji ludowej był podstawowym składnikiem wywarów miłosnych, był wplatany w wianki ślubne panien młodych, aby przynosić im szczęście małżeńskie i zapewnić wierność małżonków.
Cząber ogrodowy (Satureja hortensis L.) -
przyjemnie, intensywnie pachnie. Sprawdza się w zapiekankach, w daniach z fasolą i mięsem. Wchodzi w skład wielu mieszanek ziołowych. Trzeba ostrożnie go stosować, ze względu na intensywność zapachu i smaku.
Tymianek pospolity (Thymus vulgaris L.) -
jak go ktoś polubi, to przyprawić nim można niemal wszystko, od mięs, przez warzywa i owoce, do potraw słodkich.
Często dodaję go do herbat ziołowych, zwłaszcza wskazany przy przeziębieniach i kaszlu.
Oregano (Lebiodka pospolita - Origanum vulgare) - 

najczęściej używany jest do przyprawiania pizzy i kebabu, ale nadaje się do różnych sosów i mięs.
Majeranek ogrodowy (Lebiodka majeranek - Origanum majorana L.) -
chyba moja ulubiona przyprawa, odkąd sama go uprawiam. Ma działanie przeciwbakteryjne, przeciwgrzybicze, przeciwbólowe i moczopędne, zwalcza niestrawność, wzdęcia i biegunki, łagodzi bóle głowy, podobno zatokowe też. Idealna przyprawa do dań z fasoli, mięs, do żurku, flaków itp.
Ech, ten zapach.
Mięta meksykańska (Mexican mint - kłosowiec - Agastache foeniculum) -
jest nowością w moim ogrodzie i rozrasta się. Ma łączyć w sobie zapachy mięty, tymianku, oregano i szałwii i faktycznie, ma taki dyskretnie "wieloziołowy" zapach, silnie zdominowany miętą.
Stosuje się ja leczniczo przy przeziębieniach, w zapaleniu oskrzeli, do inhalacji, w bezsenności i bólach głowy,
Mięta francuska (pod taką nazwą została mi ofiarowana sadzonka, a najpewniej Plectranthus amboinicus lub Plectranthus cremnus) - 
Spod zapachu mięty, wydobywa się nuta oregano i niektórzy nazywają ją "kubańskim oregano". Dodawałam ją tylko do jogurtowego dressingu, ma się nadawać do przyprawiania mięs. Miętowe mięso? Hmm... Dla odważnych, ale kiedyś spróbuję.
Nawet suszone "nerwy" tytoniu (żyłki z liści tytoniu) posiadam -
dla pszczół, na ładnie pachnący dym do podkurzacza.
Zmieszane z wrotyczem.
Faktycznie, dym z łętami tytoniowymi pięknie pachnie, dlaczego papierosowy dym tak cuchnie???
Coś wewnętrzne mi podpowiada, że pszczelarze nawaniają sobie dym dla własnej przyjemności. W końcu pszczołom dym raczej nie najprzyjemniej się kojarzy. Nie zauważyłam, żeby któraś po podkurzeniu przechadzała się po ramce i delektowała wonią dymu - przecież dym, to dla nich stres, kojarzy im się z pożarem lasu, z którego się pierwotnie wywodzą i wszystkie po odymieniu, napychają się nakropem z plastrów, żeby zapasy przed pożarem ratować.

A w szafie pachnie mi, też lekko jesiennie, pęczek suszonej lawendy (Lavandula L)  :)

Ktoś miły podesłał mi zdjęcie swojego wypieku. Przepis tez się znalazł. Tak mi się spodobało, że musiałam spróbować i ja.
Po raz pierwszy wczoraj upiekłam ciasto o nazwie leśne runo, lub leśny mech, a dla mnie wygląda jak ukwiecony trawnik :)
Jest bardzo proste w wykonaniu, bardzo smaczne i efektowne.
Ciasto:
30 dag mrożonego szpinaku,
3 jajka,
1 niepełna szklanka cukru,
1 niepełna szklanka oleju,
1 3/4 szklanki mąki krupczatki,
2 łyżeczki proszku do pieczenia,
1 łyżeczka cukru waniliowego.
Masa śmietanowa:
400 ml śmietanki kremówki (30%),
2 łyżki cukru,
1 kwaskowa galaretka (agrestowa, cytrynowa...)
Dodatkowo:
maliny lub/i czarne jagody, jeżyny, porzeczki, pestki granatu.
Ciasto:
Szpinak rozmrozić, dokładnie osączyć z  wody.
Jajka zmiksować z cukrem i cukrem waniliowym na puszystą masę. Wlewać pomału olej, dalej miksując. Mąkę i proszek do pieczenia dodać do masy, zmiksować. Na koniec dodać szpinak i również zmiksować. Można szpinak zmiksować wcześniej i wymieszać z ciastem.
Średniej wielkości tortownicę (24 cm) wyłożyć papierem do pieczenia.
Ja piekąc ciasto na tortownicy, zwłaszcza typu biszkopt, wykładam papierem tylko spód tortownicy. Boki upieczonego "torcika" zostają po upieczeniu przyklejone do obręczy tortownicy.  Ciasto odkrawam po upieczeniu i ostygnięciu nożem od blachy. W ten sposób brzegi ciasta są podtrzymane i nie obkurczają się w trakcie pieczenia i stygnięcia, lepiej nakłada się masę i "równiej" placek wygląda.
Ciasto przełożyć do formy, wstawić do piekarnika nagrzanym do temperatury 180 °C i piec "do suchego patyczka" - ok. 50 minut, do godziny.
Upieczone ciasto zostawić na chwilę w formie, następnie wyjąć z niej razem z papierem i wystudzić.
Po wystudzeniu obciąć wierzch ciasta, tak około 1/3. Można to zrobić nożem, ale ja zdecydowanie wolę przecinać okrągłe ciasto... nitką.
Potrzebujemy nitkę dość mocną (słabszą bierzemy podwójnie i skręcamy nitki ze sobą, żeby były jak jedna nitka) o długości większej jakieś 20 cm, niż obwód placka. Bok placka nacinamy dookoła, końcem noża, na pasującej nam wysokości. Wystarczy naciąć samą skórkę placka. Trzeba zwracać uwagę, żeby nóż był na jednakowej wysokości, patrząc od dołu placka.
Nitkę "wkładamy" w nacięcie na boku ciasta.
 Gdy otoczymy nią cały placek, krzyżujemy końce nitki.
Pociągamy za skrzyżowane końce nitki, starając się to robić w miarę równo, na wysokości nacięcia, aż nitka się całkiem wyprostuje i ściągamy odcięty blat.
W ten sposób możemy wyższy placek podzielić na kilka blatów.
Jestem przekonana, że jak zrobicie to pierwszy raz, to już nie będziecie inaczej blatów odkrawać..
Obcięte ciasto drobno pokruszyć.
Dół ciasta włożyć do tortownicy, zakładając brzegi tortownicy.
Masa śmietanowa:
Galaretkę (miałam agrestową) rozpuścić w 200 ml wrzątku razem z cukrem, dokładnie wymieszać, wystudzić.
Masę wyłożyć na ciasto.
Wierzch posypać przygotowanym wcześniej, pokruszonym ciastem, lekko je dociskając.
Na "zielonej trawce" ułożyć maliny lub inne, kontrastowe w kolorze owoce.
Całość schłodzić.
Szpinaku w ogóle w cieście nie czuć - smakuje doskonale, a cieszy oczy niesamowicie. Ciasto  było gwiazdą wieczoru.. Zostało obfotografowane przez przybyłych gości z każdej strony, jak modelki na pokazie mody.
Miałam tylko  lekki zgryz przy krojeniu ciasta na porcje, bo kruszonki było chyba za dużo i maliny razem z nią chciały uciekać. Następnym razem będę cieńszą warstwę placka skrawać z wierzchu.
Wszystkim smakowało mimo to, i to jest najważniejsze!

Ocet ląduje w moim garnku tylko wtedy, gdy gotuję jakiś barszcz z buraków czerwonych. Niestety, ani kwasek cytrynowy, ani sok z cytryny w przypadku buraczków nie daje takiego efektu smakowego, ani tym bardziej kolorystycznego, jaki daje ocet. Przynajmniej tak mi się wydaje.
Poza jedzeniem używam go do usuwania kamienia w garnkach (choć dzięki filtrom ten problem mało mnie dotyczy), przemywania słoików przed pakowaniem do nich przetworów itp. rzeczy.

Przechodząc rano obok warzywnika, uświadomiłam sobie, że rośnie w nim wszystko, żeby zrobić jeden z moich ulubionych barszczyków - barszcz ukraiński.
Podobno jego pochodzenie ma tyle wspólnego z Ukrainą, co ruskie pierogi z Rosją, a sernik wiedeński z Wiedniem, czyli nic, ale nazwa ładnie brzmi.
Jest mnóstwo przepisów na ukraiński barszczyk, pewnie tyle co gospodyń, które go gotują, więc i ja robię go po mojemu. Proporcje używanych produktów czasem wahają się nieco, ale zasadniczo smak jest ten sam. I wydaje mi się, że nie da się go ugotować mało, zawsze wychodzi mi wielki gar. Nie jest to problem, bo znika zawsze do końca.
Dziś starannie kontrolowałam to, co dodawałam.
Mój barszcz ukraiński:
80 dag czerwonych buraków,
pół kilograma kapusty,
pół kilograma fasoli Piękny Jaś (używałam świeżej, prosto z grządki, więc można napisać, że te pół kilograma to już po namoczeniu w przypadku fasoli suchej),
2 duże marchewki,
1 duża pietruszka,
1 por,
1 cebula,
pół kilograma dojrzałych pomidorów (lub dwie, trzy łyżki przecieru pomidorowego),
duży kubek śmietany,
łyżka mąki,
pieprz, sól, ocet .
Jeśli fasola jest sucha, to dzień wcześniej namaczam ją w letniej wodzie, zmieniając ją przed gotowaniem. Dziś tego robić nie musiałam, bo świeża gotuje się szybko bez moczenia.

W jednym garnku nastawiam fasolę i gotuję ją do miękkości.
W drugim garnku, nastawiam około 2/3 rozdrobnionych buraczków w takiej ilości wody, żeby były dobrze nią przykryte. Do tej wody z buraczkami dodaję dwie łyżki octu i gotuję około pół godziny.
Do dużego (trzeciego już) garnka wkładam rozdrobnione warzywa - marchew, pietruszka, por, cebula, pozostałe buraki starte na jarzynowej tarce  i poszatkowaną kapustę.
Zalewam wodą również tak, żeby były przykryte i mogły się ugotować do miękkości.
Gdy warzywa są miękkie, wlewamy do nich zmiksowane pomidory, lub przecier i gotujemy kilka minut, po czym dodajemy do nich przecedzony przez sitko wywar z buraków gotowanych z octem i ugotowaną fasolę. Jeśli po połączeniu tych składników mamy za mało wody w zupie, możemy ją uzupełnić świeżą wodą lub dolewamy wodę z gotowanej fasoli. Całość doprawiamy solą i pieprzem, a także w razie potrzeby octem - powinien być wyczuwalny kwaśny smak. Podbijamy śmietaną wymieszaną z mąką i zagotowujemy. Dobrze jest ugotować ten barszcz ze dwie godzinki wcześniej, żeby składniki "przeszły sobą", a na drugi dzień jest jeszcze lepszy.
Jak widać, garnek musi być spory, żeby można swobodnie połączyć wszystkie składniki.
Mi wyszło dziś ponad sześć litrów barszczu.
Nie wiem jak posmakuje Wam, ale nam smakuje bardzo.